Karpacki Rezerwat Biosfery

Co można zwiedzić

• 

  Krasowy most

  Kamienna arka - cud natury w uroczysku Czur co znajduje się w pobliżu wsi Mała Uholka. Swego czasu to miejsce wyparło niesamowite wrażenie na posłów rosyjskiego cara Iwana Groźnego, którzy wracając w 1552 roku z Konstynapola do Moskwy odwiedziły to miejsce. To faktycznie miejsce-fenomen. Trudno tu się dostać, droga kiepska i nie każdy turysta może dostać się tu. Każdego roku zaledwie kilka tysięcy odwiedzających ma możliwość zobaczyć to cudo. Sam most krasowy znajduje się na końcu szlaku turystycznego i jak uważają naukowcy powstał on wskutek erozji terenu, kiedyś w tym miejscu było dno morskie.

• 

  Jaskinia Mleczny kamień

  W pobliżu miasta Tiaczow znajduje się masyw Uholsko-Szyrokołużański (Połonina Krasna i okol.) o charakterze krasowym, a w nim na północ od wsi Wielka Uholka jaskinia krasowa. Znaleziono tu siedlisko człowieka epoki późnego paleolitu Potem było miejsca schronienia niedźwiedzi a na dzień dzisiejszy mieszkają tu nietoperze. Jaskinie krasowe powstają i rozwijają się wzdłuż szczelin pionowych i poziomych oraz w miejscu stykania się skał o różnej przepuszczalności dzięki rozpuszczającej działalności wody płynącej pod powierzchnią ziemi. Woda opadowa krążąca pod ziemią wskutek stałego rozpuszczania skał coraz bardziej rozszerza główne szczeliny, do których prowadzi niezliczona ilość drobnych, podrzędnych szczelin. Rozmiary rozpuszczania są największe w miejscach przecinania się szczelin oraz w odcinkach o większym stopniu rozpuszczalności skały.

• 

  Uroczysko Kuzij

  W czasach dynastii Habsburgów tereny te należały do księcia Euhena Sawojskiego (1663-1736), austriackiego magnata i zwycięzcy bitwy nad Turkami. Tylko on lub jego goście mogli polować na tym terenie. Uroczysko porośnięte pralasem, przeważają buki i dęby przedzielone ostrym pasem gór wapiennych. Można spotkać tu rzadki gatunek Cisa jagodowego – rośliny- relikwii, która przetrwała do dziś.

• 

  Dolina narcyzów

  Pojawienie się zakarpackiej reliktowej Doliny Narcyzów związane jest z okresem zlodowacenia na Ziemi. Leży na mokrych nizinach - 160 metrów nad poziomem morza. To jedyne miejsce na Ukrainie. Tutaj znajduje się największe na świecie naturalne stanowisko narcyza wąskolistnego – rzadkiej rośliny, wpisanej do "Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych". Dolina Narcyzów jest położona w uroczysku Kireszi, 4,5 km od miasta Chust i 110 km od Użgorodu na Zakarpaciu. Okres kwitnienia zakarpackich narcyzów zależy od pogody. Ponieważ w 2011 r. wiosna przyszła na Zakarpacie stosunkowo wcześnie, narcyzy też zakwitną dwa-trzy dni wcześniej niż zwykle (szczytowy okres kwitnienia wypada mniej więcej w połowie maja).

• 

  Geograficzne centrum Europy

  W m. Dilowe w rejonie Rachowa w pobliżu z granicą państwową pomiędzy Ukrainą i Rumunią ustawiono tablicę geodezyjną „Geograficzne centrum Europy”. Znak jest w kształcie czworoboku (piramidy). Obok stoi pomnik symbolizujący cztery strony świata. Pomiaru geograficznego centrum świata wykonali austriackie naukowcy ponad 100 lat temu. Niedaleko stąd znajdują się ośrodki wczasowe, koliba-muzeum, jarmark rzemiosła a także źródełko wody górskiej.

• 

  Łowisko pstrągów

  Łowisko pstrągów Karpackiego Rezerwatu Biosfery znajduje się w uroczysku Liszczynka Trybuszańskiego oddziału ochrony przyrody. Na terenie oddziału rozmieszczono 9 basenów przystosowanych do hodowli ryb a także inkubator z 32 aparatami Szustera. Znajduje się tam 65 tys. Gatunków łososia z narybkiem, który po odchowaniu jest wypuszczany do górskich rzek w celu podtrzymania populacji pstrąga górskiego, tęczowego. W gospodarstwie można również własnoręcznie złapać pstrąga lub po prostu go kupić. Obok znajduje się centrum informacyjno-turystyczny poświęconej hodowli pstrąga, ekosystemowi wodnemu.

• 

  Góra Terentyn

  Góra Terentyn południowe ostrogi grzbietu Svidewickieho o wysokości 1388 m npm nad m. Rachów. To góra Terentyn jest naturalną granicą między fliszem karpackim i krystalicznymi Karpatami, które otrzymały nazwę „huculskie Alpy”. Na szczyt góry prowadzi stara austrowęgierska wojskowa droga , z której można podziwiać piękne krajobrazy na górskie masywy Czarnohory (Howerla -2061m), Świdowca i Karpat Marmaroskich. Na górze znajduje się wieża translacyjna, która jest widoczna przez dziesiątki kilometrów.

• 

  Masyw Uholsko-Szyrokołużański

  Największy na świecie masyw bukowych pralasów (10 tys. ha). Jednocześnie to największa część pralasów bukowych Karpat i dawne lasy bukowy Niemiec, które zostały wpisane na listę dziedzictwa narodowego UNESCO. Pralasy Uholki porażają swoim majestatem, historią. Ogromne drzewa o słusznym wieku robią niesamowite wrażenie. Jeden z botaników szwajcarskich powiedział: „Chrześcijanin chociaż raz w życiu powinien odwiedzić Watykan, muzułmanin - Mekkę a naturalista- Uholkę”.

• 

  Wodospad „Trufaneć”

  To najwyższy wodospad na Zakarpaciu, jego wysokość sięga 36 m, jednocześnie to jeden z najpiękniejszych wodospadów kaskadowych w ukraińskich Karpatach. Wodospad znajduje się na prawym dopływie r. Czarna Tisa na potoku Trufaneć, który wypływa z wysokości 1720 m p.p.m.

• 

  Muzeum Ekologii gór

  Jeden z największych i najoryginalniejszych muzeów Karpat ukraińskich. Ekspozycje zebrane w Muzeum opowiadają o osobliwościach przyrodniczych górskich regionów planety a także o kulturze, tradycjach ukraińskich górali. Na terenie Muzeum znajduje się terrarium z rybami, gadami i ziemnowodnymi, zamieszkującymi teren Parku.

• 

  Strykiska cerkiew

  Lub cerkiew Podniesienia (m. Jasinia) zbudowana w 1824 r. bez jednego gwoździa jest doskonałym przykładem budownictwa huculskiego. Wewnątrz zachował się oryginalny ikonostas. Dzwonnicę wybudowano w 1813 roku. Razem z cerkwią tworzą niepowtarzalny zespół. Cerkiew jest nominowana do listy UNESCO.

Jak dojechać

Ciekawostki

• Woda Mineralna

  Tylko na Zakarpaciu można spotkać największe skupisko źródeł mineralnych. Pod względem składu chemicznego i leczniczych właściwości źródła nie ustępują a nawet przewyższają znane wody Kaukazu, Polski czy Francji. Jeszcze cztery wieki temu w 1558 roku, rosyjscy posłowie cara Iwana Groźnego powracają z Carhrodu do Moskwy donoszą „… W górach na połoninach jest studnia a w niej woda słodka jak kwas z gruszek. Są tam też inne studnie ale woda w nich jak ocet a jeszcze w innych kwaśna jak szczaw… W górach tych woda tryska z pod kamienia a i gorąca jest, że idzie jajko ugotować…, i do tej wody chorzy przychodzą co choroby różne mają, kładą się zanurzając się w niej i następuje cud uzdrowienia…”.
  
  Wodę ze źródeł karpackich podawano na stoły królów węgierskich, monarchów austro-węgierskich i francuskich, była ona doceniana za moc uzdrawiania i smak. W połowie XIX wieku woda „Polana kwasowa” była uznana w Europie za jedną z najlepszych wód leczniczo-mineralnych. Jak twierdzą historycy, w Paryżu, Nowym Yorku a potem w Tokio podawano ją w najlepszych restauracjach a w aptekach stała za nią ogromna kolejka.

  1. Rozwinąć
  2. Zwinąć

• Koloryt

  Terytorium Karpackiego Rezerwatu Biosfery jest kolebką dziedzictwa narodowego ukraińskich górali: hucułów, bojków i łemków. Do naszych czasów na tych terenach odbywa się wypas owiec zgodnie z pradawną tradycją, nie zanikło również rzeźbiarstwo w drewnie, tkactwo artystyczne i inne zawody dawno zapomniane w Europie. Tu każdy może kupić pamiątkę ręcznie wykonaną w stylu tradycyjnym z zachowaniem starych technologii.
  
  Regularnie również odbywają się festiwale i jarmarki, na których można poczuć atmosferę dawnych czasów, posłuchać muzyki przodków. Przeważnie festiwale powiązane z jakimś ważnym dla miejscowej ludności wydarzeniem, np. wyprowadzenie owiec na wypas na górne łąki lub święto bryndzy huculskiej, „Berlibański banosz” lub „Kwasowski narciarz”.

  1. Rozwinąć
  2. Zwinąć

Edukacja ekologiczno-przyrodnicza

Dużą uwagę na terenie rezerwatu przywiązuje się do edukacji ekologicznej, podnoszenia świadomości obywateli. Działania w zakresie ochrony środowiska prowadzone wśród społeczności lokalnej, na terenie szkół. Wszystko to zapewnia pozytywny odbiór rezerwatu. Cyklicznie jest wydawane czasopismo „Zielone Karpaty” oraz gazeta „Dziennik Karpackiego rezerwatu Biosfery”. Systematycznie jest rozwijana sieć centrów informacji a także wytyczono 18 szlaków tematycznych na długości 36 km zakarpackiego traktu turystycznego.

Rekreacyjno-turystyczna infrastruktura każdego roku jest poszerzana, tworzy się nowe miejsca wypoczynku, tarasy widokowe i schroniska. Najbardziej znanym jest punkt informacji turystycznej „ Wysokie Karpaty” utworzony w 2011 roku u stóp g. Howerla. Po raz pierwszy na terenie Czarnohory turyści mogą znaleźć schronienie, otrzymać wyczerpującą informację albo skorzystać z telefonu.

Całość działań promocyjnych jest prowadzona przez centrum edukacji przyrodniczej „Centrum Europy” i Muzeum ekologii gór i przyrody w ukraińskich Karpatach”.